جستجو کنید

بازدید: 2994
پرینت

پیشگفتار
سیب1

بسیاری از بیماری‌ها به کندی پیشرفت می‌کنند و زمانی علائم آنها ظاهر می‌شود که دیگر کار از کار گذشته است. اما خوشبختانه به کمک برخی بررسی‌ها و آزمایش‌ها می‌توان قبل از اینکه خیلی دیر شود بعضی از بیماری‌ها را شناسایی کرد. به علاوه می‌توان عوامل خطر (ریسک فاکتورها) را در برخی بیماری‌ها شناسایی نمود و قبل از اینکه موجب بیماری شوند نسبت به کنترل آنها اقدام کرد

مثال بارز در این زمینه چربی‌های خون هستند. افزایش چربی‌های خون یکی از مهم‌ترین عوامل گرفتگی رگهای قلبی محسوب می‌شود، که اگر زود تشخیص داده شود می‌توان با کنترل آنها از بروز گرفتگی عروق و سکته‌های قلبی و مغزی پیشگیری نمود

اما آیا نوع و فواصل انجام این بررسی‌ها و آزمایش‌ها در همه افراد یکسان و یکنواخت است؟

البته که اینطور نیست. نکته مهم این است که آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم در سنین مختلف و نیز در دو جنس زن و مرد تفاوت‌های زیادی با هم دارند. به همین دلیل آزمایش‌ها و ارزیابی‌های لازم در هر دو جنس را براساس طبقه‌بندی زیر بررسی می‌کنیم.

دوران نوزادی و شیرخوارگی (۲- ۰ سالگی)

   (  دوران کودکی و نوجوانی (۱۲-۲ سالگی

دوران جوانی و میانسالی
   سنین پس از ۵۰ سالگی

     پیش از ازدواج

    پیش از بارداری و دوران بارداری


دوران جوانی و میانسالیمیانسالی

رعایت چند اصل مهم در این سنین می‌تواند تاثیر به سزایی در طراوت و شادابی فرد در دوران کهنسالی داشته باشد

این چند اصل ساده عبارتند از:

*رعایت رژیم غذایی مناسب

*ورزش و فعالیت‌های بدنی

*بررسی دوره‌ای و انجام آزمایش‌های منظم پزشکی

برخی از آزمایش‌های ضروری در این دوران در زنان و مردان با هم تفاوت دارند:

زنان

زنان ۳۹-۲۰ ساله

*معاینه لگن: باید سالی یک بار توسط متخصص زنان و زایمان انجام شود

*آزمایش بررسی دهانه رحم (پاپ اسمیر): انجام این تست پس از ازدواج، سالی یک بار توصیه می‌شود . در صورت نداشتن مشکل پس از سه دوره انجام ، هر سه سال یکبار انجام میشود.

توجه: این آزمایش برای شناخت زودرس سرطان دهانه رحم و همچنین التهاب و عفونت‌های آن انجام می شود

یادآوری این نکته مهم است که فرد از ۷۲ ساعت قبل از انجام آزمایش باید از شستشوی داخل واژن با آب و مواد ضدعفونی کننده پرهیز نماید. بعلاوه نمونه برداری نباید در دوران قاعدگی و یا خونریزی فعال انجام شود

*معاینه پستان از نظر توده: توسط پزشک حداقل هر ۳ سال یکبار

*معاینه پوست: بررسی پوست از نظر وجود ضایعات و خال‌هایی که احتمال سرطانی شدن دارند حداقل هر سه سال یکبار توصیه می‌شود

زنان ۴۹-۴۰ ساله

**اندازه گیری فشار خون: حداقل هر سال یکبار

**اندازه‌گیری چربی‌های خون: هر ۲ سال یکبار

**اندازه‌گیری قند خون ناشتا: هر ۲ سال یکبار

**معاینه پستان، پوست و انجام پاپ اسمیر: حداقل سالی یکبار

**ماموگرافی: این آزمون که به کمک اشعه ایکس انجام می‌شود را باید هر سال یکبار انجام داد  

مردان ۳۹-۲۰ سال

*فشار خون: اندازه گیری فشار خون: حداقل هردو سال یکبار

*پوست: بررسی و معاینه پوست حداقل هر سه سال یک بار

مردان ۴۹-۴۰ ساله

*فشار خون: اندازه‌گیری فشار خون حداقل هر سال یکبار

*قند خون ناشتا: هر ۲ سال یکبار

*چربی‌های خون: هر ۲ سال یکبار

*پوست: بررسی و معاینه پوست حداقل هر سال یکبار

*شمارش سلول های خونی(CBC)

در این گروه سنی خصوصا“‌در سنین ۴۹-۴۰ سال انجام آزمایش‌های دیگری از جمله آزمایش نیتروژن اوره خون(BUN) و کراتینین جهت بررسی عملکرد کلیه مفید است.

مجموعه کامل چربی های خون شامل کلسترول تام ، کلسترول خوب(HDL-C) و کلسترول بد(LDL-C) و تری گلیسرید هاستسرطان-پروستات

در صورت انجام آزمایش مجموعه کامل چربی ها باید 14-12 ساعت ناشتا باشید

برای تشخیص زودرس سرطان پروستات سالی یکبار توصیه می‌شودPSA و Free PSA

سنین پس از ۵۰ سالگی

آزمایش‌ها و بررسی‌های این دوره از زندگی نیز در مردان و زنان تفاوت‌هایی با هم دارد

زنان

*فشار خون: حداقل هر سال یکبار باید اندازه گیری شود

*چربی‌های خون: هر سال یکبارتیروئید

*اندازه گیری قند خون ناشتا: هر سال یکبار

*هورمونTSH مربوط به فعالیت غده تیروئید: طبق نظر پزشک معالج                         

*معاینه پوست، پستان‌ها، معاینه لگن،‌پاپ اسمیر و ماموگرافی حداقل سالی یکبار باید انجام شود

*بررسی مدفوع از نظر وجود خون مخفی: این آزمایش برای تشخیص زودرس سرطان روده بزرگ که دومین عامل مرگ و میر زنان در اثر سرطان است انجام می‌شود. انجام این تست به صورت سالیانه توصیه می‌شود

*کولونوسکپی: روشی است که برای بررسی روده بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرد، بهتر است هر ۱۰-۵ سال یکبار و یا حتی با فواصل کمتر طبق نظر متخصص گوارش انجام شود

*سیگموئیدوسکپی: نوعی روش آندوسکپی است که برای بررسی بخش‌های انتهایی روده بزرگ بکار رفته، انجام آن هر ۳ سال یکبار توصیه می‌شود

*آزمایش سنجش تراکم استخوان (دانسیتومتری استخوان): هر خانم در سنین پس از یائسگی حداقل باید یکبار مبادرت به انجام این بررسی نموده، پس از آن نوبت‌های بعدی براساس میزان تراکم استخوان و نظر پزشک معالج تعیین خواهد شد

مردان

*اندازه گیری فشار خون: حداقل هر سال یکبار فشار خون باید اندازه گیری شود

*چربی‌های خون: هر سال یکبار

*قند خون ناشتا: هر سال یکبار

*بررسی پروستات : تعیین اندازه پروستات به وسیله معاینه مقعدی توسط پزشک و یا انجام سونوگرافی حداقل سالی یکبار و همچنین آزمایش تعیین میزان Free PSA و PSA و نسبت آنها به هم حداقل یک بار در سال و نیز مقایسه مقدار PSA با مقدار اندازه گیری شده در سال گذشته توصیه میشود . توجه داشته باشید که سرطان پروستات در مردان رتبه نخست را در بین سرطانها دارد.

توجه :
  آزمایشPSA در فردی که اخیرا“‌ توسط پزشک تحت معاینه پروستات قرارگرفته به مدت یک هفته و در کسی که مدت زیادی از دوچرخه خصوصا“‌دوچرخه‌های ثابت استفاده کرده است باید ۴۸-۲۴ ساعت به تعویق بیفتد و همچنین باید حداقل ۴۸ ساعت از آخرین مقاربت یا دفع منی به هر دلیل گذشته باشد

*بررسی پوست : معاینه سطح پوست بدن حداقل سالی یکبار توصیه می‌شود

*کولونوسکپی: به جهت شیوع بالای سرطان روده بزرگ، انجام کولونوسکپی حداقل هر ۱۰-۵ سال یکبار و یا حتی با فواصل کمتر طبق نظر متخصص گوارش توصیه می‌شود

*سیگموئیدوسکپی: نوعی روش آندوسکپی است که برای بررسی بخش‌های انتهایی روده بزرگ بکار رفته، انجام آن هر ۳ سال یکبار توصیه می‌شود

دیگر بررسی‌های ضروری در دوران سالمندی

علاوه بر معاینات و آزمایش‌هایی که به آنها اشاره شد انجام آزمایش‌های زیر نیز در سنین پس از ۵۰ سالگی توصیه می‌شود.

آزمایش شمارش سلولهای خون ، بررسی کم خونی ، تعیین آهن سرم و ظرفیت تام اتصال آهن و نیز مقادیر ذخایر آهن ( فریتین ) ، و همچنین ویتامینB12 و اسید فولیک که هر دو در خونسازی موثر هستند.


بیماری قند دیابت : بیماری قند به جهت اهمیت خاصی که دارد جداگانه مورد بحث قرار می‌گیرد. بهترین آزمایش غربالگری بیماری قند، آزمایش قند خون ناشتا است، غربالگری بیماری دیابت شامل افراد زیر می‌شود:

*تمام افراد بالای سن ۴۰ سال باید تحت آزمایش قند خون قرار گیرند. اگر نتیجه طبیعی بود این آزمایش باید هر دو سال یکبار و پس از ۵۰ سالگی هر سال یکبار تکرار شودfbs

*انجام آزمایش قند خون ناشتا در شرایط زیر بدون توجه به سن بیمار ضروری است

*سابقه ابتلا به بیماری دیابت نوع ۲ در بستگان درجه اول

*اگر حاصل تقسیم وزن بیمار به کیلوگرم بر قد او بر حسب متر به توان 2 بیشتر یا مساوی 25 باشد ( به این شاخصBMI میگویند)

*زندگی بدون تحرک

*در تمام بانوان باردار و خصوصا“ در خانمی که در دوره بارداری دچار دیابت شده، یا بچه‌ای با وزن بیش از ۵/۴ کیلوگرم به دنیا آورده است

*اگر فردی دچار فشار خون بیش از 140/90 است ( این عدد در مورد افرادی که برای فشار خونشان دارو هم میخورند صدق می کند)

*اگر میزان کلسترول خوب (HDL-C) مساوی یا کمتر از 35 و تری گلیسیرید مساوی یا بیشتر از 250 میلی گرم در دسی لیتر است.

*سابقه ابتلا به کیستهای متعدد تخمدان خصوصاً در خانمهای جوان

*سابقه بیماریهای عروقی چه عروق دست وپا و چه عروق قلبی یا مغزی

 

غربالگری چربی‌های خون

افزایش چربی‌های خون جدی‌ترین عامل خطر گرفتگی رگ‌های قلب و سایر عروق بدن محسوب می‌شود. قانون کلی که در این مورد وجود دارد این است که تمام افراد بالای ۲۰سال باید حداقل در یک نوبت تمام آزمایش‌های چربی خون (شامل کلسترول تام خون، کلسترول خوب، کلسترول بد،‌تری گلیسیریدها) را انجام دهند. در صورتیکه نتایج طبیعی بود این آزمایش حداقل هر ۵ سال یکبار تا سن ۴۰ سالگی و پس از آن هر ۲ سال یکبار نیاز به تکرار دارد و پس از ۵۰ سالگی هر سال یکبار باید اندازه‌گیری شود. در صورت غیرطبیعی بودن نتایج و یا ابتلا به بیماری‌هایی چون دیابت و یا بیماری‌های قلبی عروقی و سکته مغزی، استعمال سیگار و چاقی مفرط حتما“ با پزشک معالج خود در مورد دستورات غذایی، دارویی و زمان انجام آزمایش بعدی مشورت نمایید

ارسال نظر


کد امنیتی
بارگزاری مجدد

برای جوابدهی اینترنتی تصویر زیر راکلیک کنید